Vinaxuki một giấc mơ Việt
"Cùng với TMT, Trường Hải luôn nói nội địa hóa không hiệu quả nhưng sau 8-9 năm, họ cũng xây nhà máy, cũng mua máy của Mitsubishi, của ABB như tôi. Nghĩa là con đường tôi đi đã đúng. Nếu họ cùng đi với tôi, cùng mục tiêu nội địa hóa thì Việt Nam đã có xe thương hiệu Việt từ năm 2012 rồi", ông Huyên mạnh mẽ khẳng định.
Ông Bùi Ngọc Huyên, Chủ tịch Vinaxuki ông chủ thương hiệu Vinaxuki nhớ lại: Từ nhà máy sản xuất khuôn mẫu và phụ tùng ô tô, tháng 4/2004, doanh nghiệp được Thủ tướng Chính phủ cấp giấy phép sản xuất, lắp ráp xe ô tô các loại. Theo công suất thiết kế, nhà máy có thể sản xuất ra 30 nghìn xe/năm, tạo công ăn việc làm cho hơn 9.000 lao động. Vinaxuki có thể nội địa hóa xe 4 chỗ với tỷ lệ 50%, xe tải trên 40%.
"Vào thời điểm hoàng kim, xe tải bán đắt như tôm tươi. Một ngày chúng tôi lắp hơn 100 xe vẫn không đủ giao vì giá xe khá rẻ. Ví dụ cùng chất lượng như nhau, động cơ, khung gầm như nhau Vinaxuki chỉ bán 80 triệu thì các hãng khác họ bán tới 100 triệu", ông nhớ lại.
Từ nguồn vốn tự có khoảng 170 tỷ đồng, cộng thêm vốn vay ngân hàng 100 tỷ đồng, chỉ trong vòng 2 năm, Vinaxuki đã thu hồi được khoản đầu tư ban đầu. Các mẫu xe tải có tỷ lệ nội địa hóa trên 40%, trở thành thương hiệu nổi tiếng nhất nhì thị trường.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất lắp ráp ô tô tải, ông Huyên còn tính làm ô tô con, những chiếc xe phục vụ người Việt Nam đúng theo tiêu chí "xe tốt, giá rẻ". Nhưng dù cho là xe tải hay xe con, ông xác định sẽ đi con đường tương tự Hàn Quốc, Nhật Bản, nghĩa là đầu tư vào khâu học tập thiết kế, tiến tới tự sản xuất thân vỏ xe, tăng dần tỷ lệ nội hoá.
"Với ô tô, thân vỏ xe quan trọng nhất, chiếm tỷ lệ nội địa hóa lên tới 32% của xe, trong khi động cơ chưa đến 20%. Chỉ cần sản xuất thân vỏ xe, còn mua lốp sản xuất tại Việt Nam, ghế, kính tại Việt Nam, thêm động cơ nữa là lắp thành xe. Dần dần sẽ có các hãng sản xuất phụ tùng của Việt Nam, sẽ có xe Việt Nam mà giá vẫn rẻ", ông Huyên trình bày về con đường mình định đi.
Trắng tay với đam mê sản xuất ô tô "made in Vietnam"
Trên thực tế mọi chuyện đã không thuận lợi như những gì ông Huyên dự tính. Vì đầu tư công nghệ cao, lại không may gặp khủng hoảng kinh tế nên khoản nợ vay của Vinaxuki đã tăng lên thành hơn 1.400 tỷ đồng vào cuối năm 2012.
Trong khi đó ngân hàng không tin tưởng vào con đường nội địa hóa của ông, không tái cơ cấu các khoản nợ theo như chính sách nhà nước ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất ô tô mà tiến hành bán nợ xấu. Điều đó đồng nghĩa với việc Vinaxuki phải đóng cửa nhà máy.
Ông Huyên cho biết, đến giai đoạn 2011-2012 đã lên kế hoạch cổ phần hóa nhà máy tại Thanh Hóa cho hai nhà đầu tư sản xuất xe khách và xe tải nhẹ. Còn nhà máy Thái Nguyên mời nhà đầu tư vào phát triển thành cụm công nghiệp sản xuất phụ tùng ô tô. Nhà máy ở Vĩnh Phúc sản xuất thân, vỏ xe hình thành chuỗi sản xuất liên tục. "Hồi đó có hai đối tác nước ngoài tha thiết muốn tham gia. Nếu không xảy ra vụ việc như thế thì đến nay tôi đã thu hút hàng chục đối tác chiến lược và bán cổ phiếu trên thị trường", ông Huyên lần đầu nói về kế hoạch dài hơi hồi đó trong sự tự hào xen lẫn tiếc nuối.
Kết quả là từ đó đến nay, các nhà máy của Vinaxuki đều đắp chiếu, han gỉ dần. Các công nhân, kỹ sư được chuyên gia Nhật Bản, chuyên gia Châu Âu đào đạo, chuyển giao công nghệ trước đây thì giờ cũng chẳng còn ai.
Chính sách thay đổi năm 2019 nội địa hóa thành công ô tô Việt
Ông Bùi Ngọc Huyên: 10 năm trước các hãng xe phản đối chính sách nội địa hóa của Vinaxuki, 10 năm sau lại đi theo hướng tương tự, chứng tỏ con đường tôi chọn là đúng!
Từ nguồn vốn tự có khoảng 170 tỷ đồng, cộng thêm vốn vay ngân hàng 100 tỷ đồng, chỉ trong vòng 2 năm, Vinaxuki đã thu hồi được khoản đầu tư ban đầu. Các mẫu xe tải có tỷ lệ nội địa hóa trên 40%, trở thành thương hiệu nổi tiếng nhất nhì thị trường.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất lắp ráp ô tô tải, ông Huyên còn tính làm ô tô con, những chiếc xe phục vụ người Việt Nam đúng theo tiêu chí "xe tốt, giá rẻ". Nhưng dù cho là xe tải hay xe con, ông xác định sẽ đi con đường tương tự Hàn Quốc, Nhật Bản, nghĩa là đầu tư vào khâu học tập thiết kế, tiến tới tự sản xuất thân vỏ xe, tăng dần tỷ lệ nội hoá.
 |
| Xe ô tô con VG 100 của Vinaxuki |
"Với ô tô, thân vỏ xe quan trọng nhất, chiếm tỷ lệ nội địa hóa lên tới 32% của xe, trong khi động cơ chưa đến 20%. Chỉ cần sản xuất thân vỏ xe, còn mua lốp sản xuất tại Việt Nam, ghế, kính tại Việt Nam, thêm động cơ nữa là lắp thành xe. Dần dần sẽ có các hãng sản xuất phụ tùng của Việt Nam, sẽ có xe Việt Nam mà giá vẫn rẻ", ông Huyên trình bày về con đường mình định đi.
Điều đáng nói là 10 năm trước những doanh nghiệp không ủng hộ con đường nội địa hóa của ông Huyên thì nay lại đang đi đúng con đường ấy. Chủ tịch Vinaxuki cho biết năm 2017, Trường Hải đã vay vốn ngân hàng để xây dựng nhà máy khuôn, nhà máy dập, nâng tỷ lệ nội địa hóa lên "mấy chục %".
Thậm chí một "tay chơi" mới như VinFast cũng đang bắt tay với doanh nghiệp nước ngoài để sản xuất phần thân vỏ, đặt nhà máy ngay tại khuôn viên của VinFast tại Hải Phòng.
Vì vậy, tôi hy vọng chính phủ mới sẽ tạo ra những cơ chế khiến người dân tin tưởng và yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô doanh nghiệp. Đồng thời, nên thành lập những quỹ hỗ trợ doanh nghiệp để đẩy mạnh các ngành công nghiệp còn yếu, ông Huyên nói.
(TH-ST)
